Doorboeren in extensiveringsgebied

Van den Brandhof start derde tak: pluimveehouderij 

In de Gelderse Vallei wordt weer volop gebouwd. De stankwetgeving belette tot voor kort dat de familie Van den Brandhof in Ederveen een - naar goed Vallei's gebruik - tak erbij nam: biologische kippen. In een extensiveringsgebied. Maar de familie laat zich niet kisten.

Dikkie van den Brandhof in Ederveen, vrouw van Henk en moeder van bedrijfsopvolger Henk jr., heeft volop plezier met de kippen. Sinds eind augustus houden ze 12.000 biologische leghennen. ,,Het is leuk en afwisselend", vertelt ze. ,,Ik houd me meer bezig met de kippen en de koeien. Henk doet de varkens." Naast hen beiden springt ook zoon Henk jr. bij op vrije dagen. Nu zit de beoogde bedrijfsopvolger op de MAS. Dikkie vertelt hoe ze het percentage buitennesteieren zo veel mogelijk probeert te verminderen. Op dat moment komt Henk net voorbijgereden met de trekker en schuift even later aan tafel.
Deze week is het zes weken geleden dat gangbare kippen in de nieuwe volièrestal werden opgezet. Daarmee is de overgangstermijn van gangbaar naar biologische houderij afgelopen. Van den Brandhof kon vanaf afgelopen woensdag zijn eieren tegen een meerprijs afzetten. Hij heeft daartoe een driejarig contract afgesloten. De 4,8 hectare uitloop is al omgeschakeld van gangbaar naar biologisch: sinds vorig jaar juli strooit Van den Brandhof geen kunstmest meer. Ook chemische onkruidbestrijding is niet toegestaan. Op dit moment lopen de melkkoeien op de huiskavel van 5,5 hectare. Aan de overkant van de drukke weg van Renswoude richting Veenendaal ligt acht hectare land. Elf hectare ligt op twee kilometer afstand.

Quotum kost wat

De kippen vormen de nieuwe derde tak op boerderij Grenshoeve, op de grens van het Utrechtse Renswoude en het Gelderse Ederveen. In de landbouw is het een trend dat agrarische ondernemers zich meer en meer gaan specialiseren: zo niet in de Gelderse Vallei. "De combinatie melkvee en pluimvee komt vaak voor", vertelt de melkveehouder. Van den Brandhof heeft naast de koeien ook nog 120 fokzeugen en 400 vleesvarkens. Een gesloten bedrijf met 800 tot 900 vleesvarkens zat er niet in. ,,We zijn in totaal zeven jaar bezig geweest om het varkensbedrijf gesloten te maken, maar we hebben de zaak bij de Raad van State verloren. We hebben de knop toen omgezet."

En koeien? ,,Het melkquotum kost nogal wat", klinkt het droog. ,,En hoe lang blijft het melkquotum in stand? tot 2013 of 2014? En tegen welke quotumprijs kun je nog wat verdienen?", stelt Van den Brandhof de vraag, waar veel melkveehouders mee worstelen. ,,Bovendien loop je nu niet de hele dag tussen de koeien. Variatie heeft wel wat. Wel moet je overal wat vanaf weten, maar wat betreft de mestwetgeving is er niet veel verschil."

Henk heeft enige ervaring met pluimvee, omdat zijn vader ook kippen had. Een voorlichter van de plaatselijke mengvoerfabrikant begeleidt hen. ,,Goede begeleiding is heel belangrijk. Maar de kippen moeten het doen. We kunnen zelf zien of de dieren gezond zijn. Dat voel je".

De prijzen voor de eieren waren de laatste anderhalf jaar niet altijd om over te juichen. Toch denkt Henk dat de eierprijzen van biologisch pluimvee best redelijk waren. ,,Anders hadden we ook geen half miljoen in de stal geïnvesteerd.” 

Waterparel

Op het moment dat de stankrichtlijn werd versoepeld, bij het vaststellen van het reconstructieplan - kregen de veehouders met een ander belemmering te maken: een waterparel. Aan de overzijde van de weg ligt een beschermd natuurgebied van drie hectare groot. Daar komt kwelwater omhoog. Het gebied bestaat uit blauwgrasland. Om het gebied ligt een zone van 250 meter, waar Van den Brandhof met zijn bedrijf in valt. En alsof dit nog niet voldoende is, ligt het bedrijf ook nog in het extensiveringsgebied van de reconstructie. Ook rept de veehouder nog over de ecologische verbindingszone dat twee natuurgebieden met elkaar moet verbinden en dat door zijn bedrijf loopt. ,,Als natuurbeheer vrijwillig blijft, is er nog niet zoveel aan de hand.” Uiteindelijk bleek de keuze niet meer moeilijk: biologische kippen. ,,Dan heb je niet te maken met de ammoniakwetgeving en het ammoniakplafond.”

Niet afschepen

Andere bedrijven in het extensiveringsgebied kiezen eieren voor hun geld en denken aan verplaatsing van hun bedrijf. Bang als ze zijn dat ze langzaam worden gesmoord, omdat uitbreiding van de gangbare intensieve tak niet mogelijk is. Henk ziet zich nog wel zitten op een ander bedrijf in bijvoorbeeld de polder. Dikkie niet: ,,Simpel: we willen niet weg”, klinkt het gedecideerd. ,,We zitten hier al generaties lang en hebben alles van het begin af aan opgebouwd. Bovendien hebben we een opvolger.” Henk van den Brandhof plaatst bovendien vraagtekens bij de verplaatsingsregeling. ,,Een klein prijsje”, noemt hij de opbrengst van de grond, als die zou worden verkocht voor natuur en als hij van de opbrengst een gelijkwaardig bedrijf zou moeten kopen. ,,We proberen hier een levensvatbaar bedrijf te houden en laten ons niet zomaar afschepen”.

Drie takken vraagt een strakke planning. Omdat vier van de vijf kinderen het huis uit zijn, helpt Dikkie veel mee. ,,Ik kom zelf van de boerderij. Dat is een voordeel. Ook vullen we elkaar goed aan.” Basis daarbij is goed overleg, met zijn drieën. Door de variatie is het werk plezierig. Terwijl Dikkie de aardappels schilt voor het avondeten en Henk naar buiten gaat om weer aan het werk te gaan, vraagt ze hem: ,,Gaan we zo beginnen met de eieren?"

(Bron: Nieuwe Oogst door: Ren Luijmes)

Henk, zoon Henk jr. en Dikkie van den Brandhof: ,,We laten ons niet afschepen”.

(Foto: Jan Pit)

Bedrijfsgegevens

Henk en Dikkie van den Brandhof in Ederveen (Gld.) melken 38 koeien. Daarnaast houden ze 120 fokzeugen en 400 vleesvarkens. Sinds eind augustus hebben ze 12.000 biologische legkippen. In totaal boeren ze op 25 hectare grond, waarvan 15,5 hectare gras en 7,5 hectare mais 5,5 hectare is huiskavel. De kippen zitten na zes weken op een legpercentage van negentig procent. Het percentage buitennesteieren moet nog verder omlaag.

Interesse of vragen? Neem gerust contact op met onze pluimveespecialisten, voor meer informatie over dit bedrijf of andere productie mogelijkheden in uw eigen specifieke situatie.